Stratlı Devrimci: Thomas Sankara

Bu Stratlı Devrimcinin hikayesini Mossi, Yukarı Volta ve Burkina Faso olarak 3 ana başlıkta anlatacağım.

Aslında bu 3 başlık da aynı yeri tarif ediyor ama hem tarih açısından hem de Thomas Sankara'nın ne kadar büyük bir işi başardığını göstermek açısından bu başlıklar oldukça önemli.

Mossi

Mossi bir Afrika ülkesi. İnsanlık tarihinin en eski yerleşim yerlerinden birisi. Afrika'daki ilk krallıklar bu alan çevresinde kurulmuş.

Krallık tarihi, 1896 yılında Fransa, Almanya ve Birleik Krallık arasında başlayan sömürge yarışını Fransızların kazanmasıyla bitmiş ve Mossi, Fransız sömürgesi haline gelmiş.

Başlarda Mossi'den istediği verimi alamayan Fransızlar ülkeyi çevredeki diğer komşu sömürgelere bağlanmış.

1919 yılında ise diğer sömürgelerden ayrılarak Yukarı Volta adını vermişler.

Yukarı Volta

Yeni bir ad alsa da sistem aynı işlemeye devam etmiş. Fransızlar Mossi halkının emeğini ve toprağını çalmakla yetinmemiş, kendi savaşlarında Fransız askeri olarak bile kullanmış.

Bu sistem 1960 yılına kadar sürmüş. 1960 yılında Yukarı Volta bağımsızlığını kazanmış fakat ülkenin başına konan isim yine bir Fransız piyonuymuş.

Sistemin adı değişse de sömürü düzeni aynı kalıyormuş.

Bu durum ordudaki bir kesimi rahatsız etmiş. 1980 yılında mevcut hükümet darbe ile devrilmiş.

Albay Saye Zerbo'nun başını çektiği bu darbede Thomas Sankara adında bir asker de ön plana çıkmış. Yeni kurulan hükümette bakan olarak atanmış.

Fakat bu darbeyle halkta popülerlik de kazanan Sankara Fransızları rahatsız etmiş. Solcu söylemlerinden dolayı görevden alınarak uzaklaştırılmış.

Bu uzaklaştırma onu siyasetten uzak tutamamış çünkü; ordu da çoktan kendisi gibi düşünen askerlerle solcu bir yapılanma kurmuş.

Bu solcu yapılanmada bulanan Blaise Compaoré'nin 1983 yılında yaptığı bir başka darbe sayesinde ise Sankara başkanlık koltuğuna oturarak yönetimi ele almış.

Marx ve Lenin'in fikirlerinden etkilenen Sankara'nın başa geçmesiyle ülkesinin adı son kez değişmiş.

Artık sömürgecilerin koyduğu Yukarı Volta ismi tarihe karışmış.

Burkina Faso

Burkina Mossilerin dili olan Mòoré dilinde "onurlu, bozulmayan" anlamında kullanılırken, faso kelimesi de Dioula dilinde "anavatan, baba ocağı " anlamına gelmektedir.

Thomas Sankara'nın "Onurlu insanların yaşadığı anayurt "anlamına gelen bu değişikliği artık ülkesinin bir sömürge de olmadığına işarettir.

Sankara bu yeni isim değişikliğiyle beraber, yeni bayrak ve kendi yazacağı yeni ulusal marşı da Burkina Faso'ya kazandırmıştır.

Hem kültür hem de ekonomik alanda yaptığı devrimlerle Fransa ile sömürgeci ilişkilerini kesmiş ve ülkesini bağımsız bir şekilde kalkındırmıştır.

Kadınlara sosyal ve iş hayatında daha fazla alan açmış, toprak reformlarıyla üretimi artırmıştır.

Başa geçtiğinde tasarruf tedbirleri altında israfı önleyecek hamlelere de kendisinden başlamıştır.

Önceki yönetimden kalan lüks Mercedes makam araçlarını satarak ülkedeki en ucuz araba olan Renault 5'leri devlet yetkililerinin resmi aracı haline getirmiştir.

Başkan olarak maaşını ayda 450 dolara düşürmüş ve eşyalarını bir araba, dört bisiklet, üç gitar, bir buzdolabı ve bozuk bir dondurucuyla sınırlamıştır.

Yerli malları kullanmaya teşvik edici çalışmalar yaparak, hükûmet görevlilerinin yabancı kumaşlardan giysiler yerine yerli üretim geleneksel kıyafeti giymeleri istemiştir.

Bütün bu yaptıkları onun "Afrikalı Che Guevara" olarak anılmasını sağlamıştır.

Mal varlıkları arasında dikkat çekenler arasında üç tane gitarın olması aslında onun müziğe olan tutkusuna bir işarettir.

Küçüklükten beri gitar çalan Sankara 1970'lerde Tout-à-Coup Jazz adlı grupta askerlik ve darbe yoldaşı Compaoré ile caz icra etmiştir. Compaoré bu grupta vokaldir.

Sankara'nın beraber çaldığı bir başka arkadaşı Abdoulaye Cisse bir röportajda Sankara için:

“Sankara yetenekli bir caz müzisyeniydi, ama Compaoré sadece şarkı söylüyordu. Konserlerden çok provalar vardı ama her performans büyülüydü.

Sankara başkanken, müziğin kültürel gelişim için bir araç olduğunu ve devrimi etkili bir şekilde desteklemek için kullanılabileceğini biliyordu.”

Kültürel olarak yaptığı en büyük devrimlerden bir tanesi de şuan halen kullanılmakta olan Ditanyè (Tek Bir Gece) adındaki milli marşı yazıp bestelemesidir.

Erken askerlik döneminde de Po Füze Bandosu adında bir grupla savaştaki askerlere motivasyon vermiştir.

Müziği her zaman hayatının merkezinde tutan Sankara'nın sonunu ise eski grup ve yol arkadaşı getirecektir.

Tarihler 15 Ekim 1987'yi gösterdiğinde Sankara, Blaise Compaoré tarafından düzenlenen bir darbede on iki yetkiliyle birlikte silahlı bir grup tarafından öldürülür.

Yakın dostuna darbe yapan Compaoré'nin gerekçesi ise komşu ülkelerle ilişkilerin bozulması, Sankara'nın eski sömürgeci güç Fransa ve komşu Fildişi Sahili ile dış ilişkileri tehlikeye atması.

Yaptığı darbeden sonra başa geçen Compaoré, hemen millileştirmeleri politikalarını tersine çevirmiş.

Sankara'nın politikalarının neredeyse tamamını değiştirmiş, "yıkılmış" ekonomiyi yeniden kurmak için "çok ihtiyaç duyulan" fonları getirmek üzere Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası'na yeniden katılmış ve nihayetinde Sankara'nın mirasının çoğunu reddetmiş.

Compaoré'nin diktatörlüğü, 2014'te halk protestolarıyla devrilene kadar 27 yıl boyunca iktidarda kalmış.

Compaoré'yi deviren 2014'deki protestolarda ise halkın dilinde ve aklında tek bir isim varmış: Thomas Sankara.

Kaynaklar: Thomas Sankara, Wikipedia, The Guardian